Davomat: u davomatdan boshqa nimani bashorat qiladi

Davomat — oʻquv markazida har kuni yigʻiladigan va deyarli hech qachon qaralmaydigan yagona raqam. Uni kim kelganini bilish uchun daftarga belgilashadi. Foydalanish shu bilan tugaydi. Va u bilan birga oʻquvchining ketishi, oʻqituvchi bilan muammo hamda dars jadvalidagi xato haqidagi eng erta belgi ham yoʻqoladi.

Davomat qatnashuvni oʻlchagani uchun qimmatli emas. U qatnashuv — bu xulq boʻlgani uchun qimmatli, xulq esa qarorlardan oldin oʻzgaradi. Bir oydan keyin «hozircha tanaffus qilamiz» deydigan ota-ona bugunoq bolasini bir kelib bir kelmay olib keladi. Vaqtdagi farq — uch-toʻrt hafta. Aralashish uchun kerak boʻlgan narsa ham shu.

Qaysi chegara nima haqida gapirishini koʻrib chiqamiz. Daraja oʻzgarishdan nimasi bilan farq qilishini ham. Va bitta raqam boʻyicha oila muammosini markaz muammosidan qanday ajratishni.

Oʻquvchi boʻyicha chegaralar

Sakson besh foiz va undan yuqorisi — ishchi meʼyor. Oyiga oʻn ikki darsda bu bir-ikkita qoldirish: kasallik, oiladagi tadbir, maktabdagi nazorat ishi. Hech narsani bildirmaydi va eʼtibor talab qilmaydi.

Yetmishdan sakson beshgacha — kuzatuv zonasi. Oʻzi qoʻrqinchli emas, lekin sirgʻalish odatda aynan shu yerdan boshlanadi. Aralashish ham shu yerda eng arzon: oʻqituvchining bolaga bergan qisqa savoli va ota-onaga bitta xabar koʻpincha tartibni qaytaradi.

Oltmishdan past — bu endi davomat emas, bu arifmetika. Oʻquvchi sakkiz darsdan uchtasiga keladi, sakkiztasi uchun toʻlaydi. Bu hisobni ota-ona qilmagunicha vaziyat tinch koʻrinadi. U hisoblagan oyda esa qaror bir kechada qabul qilinadi va muhokama qilinmaydi. Bu yerda ota-onadan tezroq hisoblash kerak.

Alohida — ketma-ket ikki dars qoldirish haqida. Bu erta belgilarning eng kuchlisi va u har qanday oylik oʻrtachadan kuchliroq. Chunki oʻrtacha bilan istalgan narsani yashirish mumkin. Birinchi ikki hafta yurib, keyingi ikki haftada yoʻqolgan oʻquvchi roppa-rosa 50% koʻrsatadi. Halol ravishda bir kelib bir kelmaydigan oʻquvchida ham oʻsha 50%. Ikki qoldirish, kechikkan toʻlov va davomatning tushishi qanday qilib ishonchli bashoratga qoʻshilishini batafsil koʻrib chiqqanmiz.

Daraja oila haqida, pasayish markaz haqida gapiradi

Davomat haqidagi eng foydali fikr: raqamning oʻziga emas, uning oʻzgarishiga qarash kerak.

Yil davomida barqaror 65% koʻrsatadigan oʻquvchi — bu odatda muammo emas, bu tartib. Koʻp bolali oila, seshanba kunlari musiqa maktabi, olib boradigan va har doim ulgurmaydigan ota. Bunday oʻquvchi uch yil qatnashi va faqat koʻchib ketgandagina ketishi mumkin. Uning 65% i hech narsani bashorat qilmaydi, chunki u oʻzgarmagan.

90% dan 65% ga tushgan oʻquvchi esa deyarli har doim ketishning boshlanishi, garchi mutlaq darajasi xuddi oʻsha boʻlsa ham. Nimadir oʻzgargan: guruhdagi nizo, oʻqituvchidan xafalik, yangi toʻgarak, oiladagi ogʻir oy, pul. Va bu haqda toʻgʻridan-toʻgʻri soʻrash mumkin, oʻzgarish hali yangi ekan.

Bundan usul sifatida qabul qilish kerak boʻlgan solishtirish qoidasi kelib chiqadi. Oʻquvchini oʻzi bilan solishtiriladi — uning oʻtgan ikki oydagi oʻrtachasi bilan. Guruhni markaz bilan solishtiriladi — oʻsha profil va yoshdagi guruhlar oʻrtachasi bilan. Bu ikki solishtirishni aralashtirib boʻlmaydi. Aralashtirish ikkala turdagi xatoni ham keltirib chiqaradi. Tugʻma 65% li oʻquvchiga har oy bekorga qoʻngʻiroq qilinadi. 88% dan 74% ga tushgan guruh esa sezilmay qoladi, chunki «markaz boʻyicha oʻrtacha normal».

Guruh boʻyicha chegaralar

Bu yerda davomat ketish belgisidan oʻqitish sifati belgisiga aylanadi. Bu uning ikkinchi, kam baholanadigan vazifasi.

Kam keladigan bitta oʻquvchi — bu oʻquvchi. Oʻsha profildagi qoʻshni guruhlar meʼyorda turganda yarim guruhning yetmish foizdan pastga tushishi — bu endi oʻquvchilar emas. Bu oʻqituvchi, dars jadvali yoki xona. Ular bilan shugʻullanish kerak.

Keyin belgi uchta kesim bilan osongina aniqlashtiriladi.

Oʻqituvchi boʻyicha. Bitta oʻqituvchining barcha guruhlaridagi oʻrtacha davomat hamkasblarinikidan muntazam oʻn-oʻn besh punktga past boʻlsa — bu darslar haqidagi barqaror fakt. Bolalar haqidagi fakt emas. Bolalar guruhlarga bunchalik tanlab taqsimlanmaydi.

Vaqt boʻyicha. Shanba ertalab toʻqqizda va seshanba kechqurun oltida — bu ikki xil olam. Oʻsha oʻqituvchining boshqa vaqtlardagi koʻrsatkichlari meʼyorda turib, bitta aniq vaqtda pasayish boʻlsa, muammo jadvalda. Odamda emas. Bu suhbat bilan emas, koʻchirish bilan davolanadi.

Kurs oyi boʻyicha. Davomat birinchi oyda tekis boʻlib, uchinchi oyga kelib barcha guruhlarda birdan pasaysa, gap oʻqituvchilarda emas. Gap dasturda: mazmun sinov darsida sotilgan kutilmaga javob bermay qoladi.

Davomat hisobning halolligi belgisi sifatida

Jadvalning oxirgi qatori alohida xatboshiga loyiq, chunki u kamdan-kam ovoz chiqarib aytiladi.

Bolalar guruhida oydan oyga barqaror yuz foiz — yutuq emas, bu deyarli aniq sunʼiy raqam. Tirik guruh bunday koʻrinmaydi: kasal boʻlishadi, ketishadi, maktab tadbirlariga tushib qolishadi. Tekis yuzlik odatda jurnal darsda emas, hafta oxirida xotiradan toʻldirilayotganini bildiradi. Unda bu raqamga qurilgan barcha xulosalar hech nimaga arzimaydi.

Bu yerda belgini emas, uning paydo boʻlish paytini tekshirish kerak. Dars soatida qoʻyilgan belgi — maʼlumot. Yakshanba kuni kechqurun butun hafta uchun qoʻyilgan belgi — qayta tiklash. Bu toʻgʻridan-toʻgʻri pulga ham taalluqli. Maosh yoki qoʻshimcha toʻlovlar oʻtkazilgan darslar va kelgan oʻquvchilardan hisoblansa, belgilar sifati metodik savol boʻlmay qoladi. U moliyaviy savolga aylanadi. Biz toʻlov modeli davomatga qanday bogʻlanganini va qaysi modelda dars qoldirish oʻqituvchining muammosiga aylanishini koʻrib chiqqanmiz.

Raqamga ishonish uchun uni qanday hisoblash kerak

Uchta talab bor. Ularsiz yuqoridagilarning hammasi ishonchsiz maʼlumot bilan mashqqa aylanadi.

Belgi darsda qoʻyiladi, hafta oxirida emas. Farq intizomda emas. Farq shundaki, xotiradan qayta tiklash muntazam ravishda bir tomonga ogʻadi. Oʻqituvchi kelganlarni eslaydi va kelmaganlarni eslamaydi. Shuning uchun bunday jurnallarda davomat har doim oshirib koʻrsatiladi.

Kechikish — dars qoldirish emas, lekin qatnashuv ham emas. Darsning oʻrtasiga muntazam keladigan oʻquvchi rasman meʼyorda. Amalda esa u darsning yarmini oladi. Bunday holatlar ajratilmasa, siz butun bir toifa belgilarni yoʻqotasiz. Ustiga ustak eng erta toifasini.

Va uchinchisi: dars qoldirish sababi hech boʻlmaganda bitta soʻz bilan qayd etiladi. «Kasal», «ketgan», «ogohlantirmadi» — bu uch xil vaziyat. Ularga uch xil harakat kerak. Izohsiz esa ular bitta befarq minusga qoʻshilib ketadi va unga qarab qaror qabul qilib boʻlmaydi.

Davomat nimani bashorat qilmaydi

Asbobning chegarasini bilish ham xuddi shunday foydali.

U oʻzlashtirishni bashorat qilmaydi. Oʻquvchi barcha darslarda qatnashib, oldinga siljimasligi mumkin. Qatnashuv qiziqish bilan teng emas. Kuchsiz oʻqituvchida davomati 95% boʻlgan guruh shunchaki intizom bilan zerikadi.

U toʻlov qobiliyatini ham bashorat qilmaydi. Bola barqaror qatnaydi, toʻlov esa uch haftaga kechikadi — bu oʻz mantigʻiga ega alohida belgi. U davomat bilan almashtirilmaydi.

Va u yangi oʻquvchilarda juda qisqa masofada yomon ishlaydi. Birinchi oydagi oʻquvchida solishtirish uchun oʻz bazasi hali yoʻq. Shuning uchun bu yerda dars qoldirish oʻrtachaga nisbatan emas, mustaqil hodisa sifatida baholanadi. Yangi oʻquvchining birinchi haftadagi bitta qoldirishi eski oʻquvchining uchta qoldirishidan ogʻirroq. Nega aynan shunday ekani yangi oʻquvchining birinchi oyi haqidagi maqolada koʻrib chiqilgan.

Davomat ota-ona bilan suhbatning oʻrnini bosmaydi. U shunchaki shu chorshanbada aynan kim bilan gaplashish kerakligini aytadi. Va buni suhbat xayrlashuvga aylanishidan uch hafta oldin qiladi.